بازخوانی تحول قدرت رسانه‌ای در عصر پلتفرم‌ها (مرور نظام‌مند پیامدهای فرهنگی، اقتصادی و حکمرانی شبکه‌های اجتماعی)

Reassessing the Transformation of Media Power in the Platform Era: A Systematic Review of the Cultural, Economic and Governance Implications of Social Networking Platforms

نویسندگان :

پروانه ترابی نژاد¹، عباس زمانی²،
دانشجوی دکتری مدیریت رسانه، گروه مدیریت، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران¹، استادیار گروه مدیریت، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران(مسئول)²
تعداد صفحات : 148-129
چکیده :

تحول شتابان رسانه‌های دیجیتال و گسترش شبکه‌های اجتماعی مبتنی بر پلتفرم‌ها، الگوهای سنتی قدرت رسانه‌ای را به‌طور بنیادین دگرگون کرده و شکل تازه‌ای از قدرت را پدید آورده است که بر داده، الگوریتم و سازمان‌دهی توجه کاربران استوار است. هدف پژوهش حاضر، بازخوانی نظام‌مند ادبیات علمی مرتبط با تحول قدرت رسانه‌ای در عصر پلتفرم‌ها و تبیین پیامدهای فرهنگی، اقتصادی و حکمرانی شبکه‌های اجتماعی است. این پژوهش با رویکرد کیفی–تحلیلی و در قالب مرور نظام‌مند انجام شده و مطالعات مرتبط پس از جست‌وجوی ساخت‌یافته، غربالگری و ارزیابی بر اساس معیارهای مشخص، مورد تحلیل قرار گرفته‌اند. یافته‌ها نشان داد که قدرت رسانه‌ای در زیست‌بوم پلتفرمی، ماهیتی شبکه‌ای، الگوریتم‌محور و داده‌بنیاد یافته و دیگر صرفاً به کنترل محتوا محدود نیست، بلکه از طریق مدیریت زیرساخت‌های ارتباطی و هدایت جریان اطلاعات اعمال می‌شود. نتایج حاکی از آن است که شبکه‌های اجتماعی پیامدهای دوگانه‌ای در حوزه فرهنگی ایجاد کرده‌اند؛ از یک‌سو امکان افزایش مشارکت و تنوع گفتمانی را فراهم ساخته و از سوی دیگر به سطحی‌شدن گفتمان و قطبی‌شدگی اجتماعی دامن زده‌اند. در بُعد اقتصادی، غلبه منطق اقتصاد داده و تمرکز قدرت در دست پلتفرم‌های بزرگ، ساختار بازار رسانه را دگرگون کرده است. همچنین در سطح حکمرانی، ناکارآمدی چارچوب‌های سنتی تنظیم‌گری و چالش‌های مربوط به شفافیت و پاسخ‌گویی پلتفرم‌ها برجسته شده است. در مجموع، پژوهش حاضر با ارائه جمع‌بندی نظام‌مند از ادبیات موجود، بر ضرورت توسعه رویکردهای تلفیقی در مدیریت رسانه و طراحی الگوهای نوین حکمرانی رسانه‌ای در عصر پلتفرم‌ها تأکید می‌کند.

چکیده انگلیسی :

The accelerated transformation of digital media and the expansion of platform-based social networks have fundamentally reconfigured classical models of media power, generating an emergent form of power grounded in datafication, algorithmic curation, and the orchestration of user attention. This study aims to systematically revisit the scholarly literature on the transformation of media power in the platform era and to explicate the cultural, economic, and governance implications associated with social media platforms. Using a qualitative–analytical design in the form of a systematic review, relevant studies were identified through a structured search strategy and subsequently screened and appraised against predefined criteria before being subjected to thematic analysis.The findings indicate that media power within platform ecosystems has become increasingly networked, algorithmically mediated, and data-driven. It is no longer reducible to content control alone; rather, it is exercised through the governance of communicative infrastructures, the modulation of visibility, and the steering of information flows. In the cultural domain, social networks produce ambivalent outcomes: they can enable participation and discursive plurality while simultaneously fostering the flattening of public discourse and intensifying social polarization. Economically, the ascendancy of data capitalism and the concentration of infrastructural and market power in dominant platforms have reshaped the structure of media markets and value extraction. At the level of governance, the limitations of legacy regulatory frameworks have become salient, alongside persistent challenges concerning platform transparency, accountability, and oversight. Overall, by offering a systematic synthesis of the existing literature, this study highlights the need for integrative approaches to media management and for the development of novel media governance models suited to platformized communication environments.

موضوع : رسانه
کلمات کلیدی : قدرت رسانه‌ای، پلتفرم‌ها، شبکه‌های اجتماعی، مدیریت رسانه، حکمرانی رسانه
کلمات کلیدی انگلیسی: Media Power, Platforms, Social Media, Media Management, Media Governance
مراجع :
Ang, I. (2013). The Cultural Industries (2nd ed.). Sage Publications. Barnett, C., & Muncie, J. (2015). Media and Society: A Critical Perspective. Sage Publications. Beer, D. (2017). The social power of algorithms. Information, Communication & Society, 20(1), 1–13. Bourdieu, P. (1998). On Television. New Press. Boyd, D. (2014). It’s Complicated: The Social Lives of Networked Teens. Yale University Press. Castells, M. (2009). Communication Power. Oxford University Press. Castells, M. (2010). The power of identity (2nd ed.). Wiley-Blackwell. Castells, M. (2011). Communication power. Oxford University Press. Couldry, N. (2012). Media, Society, World: Social Theory and Digital Media Practice. Polity. Couldry, N., & Mejias, U. A. (2019). The costs of connection: How data is colonizing human life and appropriating it for capitalism. Stanford University Press. Crary, J. (2013). 24/7: Late Capitalism and the Ends of Sleep. Verso. Curran, J., & Seaton, J. (2010). Power Without Responsibility: The Press and Broadcasting in Britain (7th ed.). Routledge. Deuze, M. (2007). Media Work. Polity Press. Foucault, M. (1977). Discipline and Punish: The Birth of the Prison. Pantheon Books. Fuchs, C. (2017). Social media: A critical introduction (2nd ed.). Sage Publications. Gillespie, T. (2018). Custodians of the Internet: Platforms, content moderation, and the hidden decisions that shape social media. Yale University Press. Helmond, A. (2015). The platformization of the web: Making web data platform ready. Social Media + Society, 1(2), 1–11. Jenkins, H. (2006). Convergence Culture: Where Old and New Media Collide. New York University Press. Kitchin, R. (2017). Thinking critically about and researching algorithms. Information, Communication & Society, 20(1), 14–29. Kraidy, M. (2016). The Global Media Industries. Routledge. Lister, M., Dovey, J., Giddings, S., Grant, I., & Kelly, K. (2003). New Media: A Critical Introduction. Routledge. McChesney, R. W. (2013). Digital Disconnect: How Capitalism is Turning the Internet Against Democracy. The New Press. McLuhan, M. (1964). Understanding Media: The Extensions of Man. MIT Press. Mosco, V. (2009). The Political Economy of Communication. Sage Publications. Napoli, P. M. (2011). Audience Economics: Media Institutions and the Audience Marketplace. Columbia University Press. Napoli, P. M. (2014). Automated media: An institutional theory perspective on algorithmic media production and consumption. Communication Theory, 24(3), 340–360. O'Reilly, T. (2005). What Is Web 2.0: Design Patterns and Business Models for the Next Generation of Software. O'Reilly Media. Pariser, E. (2011). The Filter Bubble: What the Internet Is Hiding from You. Penguin Books. Plantin, J. C., Lagoze, C., Edwards, P. N., & Sandvig, C. (2018). Infrastructure studies meet platform studies in the age of Google and Facebook. New Media & Society, 20(1), 293–310. Rahimi, B. (2020). Social media, politics and society in the Middle East. Palgrave Macmillan. Rheingold, H. (1993). The Virtual Community: Homesteading on the Electronic Frontier. Addison-Wesley. Shirky, C. (2008). Here Comes Everybody: The Power of Organizing Without Organizations. Penguin Press. Snyder, H. (2019). Literature review as a research methodology: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 104, 333–339. Srnicek, N. (2017). Platform capitalism. Polity Press. Stiegler, B. (2010). Taking Care of Youth and the Generations. Stanford University Press. Van Dijck, J. (2012). Twitter’s Filtered Visibility: Publics, Privacy, and the Role of Algorithms. Media, Culture & Society, 34(1), 6–21. van Dijck, J. (2013). The culture of connectivity: A critical history of social media. Oxford University Press. van Dijck, J., Poell, T., & de Waal, M. (2018). The platform society: Public values in a connective world. Oxford University Press. Van Zoonen, L. (2005). Gendering the Internet: A Critical Analysis of the Gendered Impacts of the Internet on Political Participation. New Media & Society, 7(2), 59–77. Webster, J. G. (2014). Theories of the Information Society (4th ed.). Routledge. Williams, R. (1974). Television: Technology and Cultural Form. Routledge. Yochai, B. (2006). The Wealth of Networks: How Social Production Transforms Markets and Freedom. Yale University Press. Zuboff, S. (2019). The age of surveillance capitalism: The fight for a human future at the new frontier of power. PublicAffairs. Zuboff, S. (2019). The Age of Surveillance Capitalism: The Fight for a Human Future at the New Frontier of Power. PublicAffairs.  

---

تعداد بازدید از مقاله : 6
تعداد دانلود فایل : 0