https://jsc.daneshpajoohan.ac.ir/ جامعه شناسی ارتباطات اجتماعی fa daily 1 Fri, 22 May 2026 00:00:00 +0330 Fri, 22 May 2026 00:00:00 +0330 https://jsc.daneshpajoohan.ac.ir/article_735536.html این مقاله به واکاوی نسبت میان زیست خانوادگی و ارتباطات رسانه‌ای در بستر جنگ  با روش مطالعات مرور منظم  در بین پژوهش‌ها ارایه  شده در پایگاههای علمی معتبر بین اللملی  می‌پردازد. جنگ صرفاً پدیده‌ای نظامی و امنیتی نیست، بلکه  علاوه بر تاثیرات  مشهود  در لایه های اقتصادی، سیاسی ، فرهنگی در سطح اجتماعی عمیق ترین تاثیرات را برخانواده به عنوان  سلول بنیادین جامعه و ساختار عاطفی، الگوهای تعاملی و مناسبات ارتباطی درون آن بر جای می‌گذارد. در این میان، رسانه‌ها به یکی از محوری‌ترین منابع اطلاع‌رسانی و از عوامل مهم در شکل‌دهی به ادراک،  بروز هیجانات، نگرش ها  و کنش‌های اعضای خانواده تبدیل می‌شوند. گسترش رسانه‌های دیجیتال و شبکه‌های اجتماعی  در زمان جنگ  سبب شده است تجربه زیسته جنگ برای خانواده‌ها در فرآیند ارتباطات دیجیتالی  بیش از گذشته تحت تأثیر جریان مداوم اخبار، تصاویر خشونت‌آمیز، روایت‌های رسانه‌ای و شایعات قرار گیرد؛ امری که می‌تواند به تشدید اضطراب، احساس ناامنی و تنش روانی در سطح خانواده بینجامد. با این حال کارکرد رسانه‌ها دوگانه است و در کنار آثار منفی، از ظرفیت‌های مثبت نیز برخوردارند. رسانه‌ها می‌توانند در تقویت همبستگی اجتماعی، حفظ پیوند با اعضای دور از خانواده، شکل‌دهی شبکه‌های حمایت اجتماعی و انتقال پیام‌های امیدبخش نقش‌آفرین باشند. یافته‌ها نشان می‌دهد نحوه مدیریت، تفسیر و میانجی‌گری محتوای رسانه‌ای در درون خانواده از اهمیت اساسی برخوردار است. والدین به‌عنوان واسطه‌های ارتباطی، نقشی کلیدی در بازنمایی و توضیح اخبار جنگ برای کودکان، کاهش ترس‌ها و پیشگیری از تشدید پیامدهای روان‌شناختی منفی بر عهده دارند. افزون بر این، گفت‌وگوهای خانوادگی درباره رویدادهای جنگی می‌تواند بر صورت‌بندی ادراک واقعیت، سطح اضطراب و میزان تاب‌آوری اعضای خانواده تأثیرگذار باشد. این مطالعه با مرور ادبیات موجود نشان می‌دهد که بخش مهمی از پژوهش‌ها به‌طور مجزا بر پیامدهای روانی جنگ یا بر نقش رسانه‌ها تمرکز داشته و کمتر به بررسی هم‌زمان تعامل خانواده و رسانه در شرایط جنگ پرداخته‌اند. بر این اساس مقاله حاضر با برجسته‌سازی این خلأ پژوهشی، در پی تبیین نقش ارتباطات رسانه‌ای در شکل‌دهی تجربه  زیست خانوادگی  در فرآیند جنگ و پیامدهای آن برای سلامت روان و تاب‌آوری خانوادگی  و نحوه مصرف رسانه و  پیامدهای آن بر روابط نظام خانواده است.